كامگيرى از زنان اهل كتاب به طريق احصان باشد ، نه به طريق مسافحه و زنا و رفيق بازى ، پس از اين بيان نتيجه مىگيريم كه آنچه خداى تعالى از زنان يهود و نصارا براى مؤمنين حلال كرده آميزش از راه نكاح با مهر و اجرت است ، نه نكاح با زنا ، ولى شرط ديگرى در آيه نيامده ، نه دوام و نه انقطاع ، و ما در سابق يعنى در جلد چهارم اين كتاب در تفسير آيه شريفه : « فَمَا اسْتَمْتَعْتُمْ بِه مِنْهُنَّ فَآتُوهُنَّ أُجُورَهُنَّ . . . » « 1 » گفتيم : كه نكاح متعه نيز مانند نكاح دائم و نكاح واقعى است ، « 2 » البته اين بحث تتمه اى دارد كه بايد در علم فقه به آن واقف گشت . * ( « إِذا آتَيْتُمُوهُنَّ أُجُورَهُنَّ مُحْصِنِينَ غَيْرَ مُسافِحِينَ وَلا مُتَّخِذِي أَخْدانٍ » ) * اين آيه همان زمينه اى را دارد كه آيه شريفه : « وَأُحِلَّ لَكُمْ ما وَراءَ ذلِكُمْ أَنْ تَبْتَغُوا بِأَمْوالِكُمْ مُحْصِنِينَ غَيْرَ مُسافِحِينَ » « 3 » ، دارد و جمله * ( « إِذا آتَيْتُمُوهُنَّ . . . » ) * قرينه است بر اينكه مراد از آيه شريفه حليت تزويج به محصنات از اهل كتاب است ، و شامل خريدن كنيزان اهل كتاب نمىشود . * ( « وَمَنْ يَكْفُرْ بِالإِيمانِ فَقَدْ حَبِطَ عَمَلُه وَهُوَ فِي الآخِرَةِ مِنَ الْخاسِرِينَ » ) * كلمه « كفر » در اصل به معناى پوشاندن است ، و بنا بر اين در تحقق معناى كفر اين معنا شرط است ، كه معناى ثابتى كه پرده روى آن بيفتد وجود داشته باشد ، همانطور كه كلمه حجاب در جايى مفهوم پيدا مىكند كه چيز ثابت و پيدايى باشد ، تا با افتادن حجاب بر روى آن ناپيدا شود ، پس معناى كفر هم وقتى تحقق مىيابد كه چيز ثابت و هويدايى باشد ، كه كافر آن را بپوشاند ، و اين معنا در كفران به نعمتهاى خدا و كفر به آيات او و كفر به خدا و رسولش و كفر به روز جزا وجود دارد . پس اينكه در آيه مورد بحث كلمه « كفر » را در مورد ايمان استعمال كرده ، و فرموده « هر كس به ايمان كفر بورزد » ، به مقتضاى مطلبى كه در باره كفر گفتيم بايد ايمان ثابتى وجود داشته باشد ، تا كفر آن را بپوشاند و بطور مسلم منظور از ايمان معناى مصدرى آن - باور كردن - نيست ، بلكه منظور معناى اسم مصدرى است ، كه همان اثر حاصل و صفت ثابت در قلب مؤمن است ، يعنى اعتقادات حقه اى كه منشا اعمال صالح مىشود ، پس برگشت معناى كفر به ايمان به اين است كه آدمى به آنچه كه مىداند حق است عمل نكند ، مثلا مشركين را دوست بدارد ،

--> ( 1 ) « سوره نساء ، آيه 24 » . ( 2 ) الميزان عربى ج 4 ص 289 . ( 3 ) « سوره نساء ، آيه 24 » .